الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

10

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيهء دوم لغت حوب : گناه . اين كلمه اسم مصدر از « حوب » بمعنى گناه كردن است . روايت كرده‌اند كه حسن اين كلمه را به صورت مصدر قرائت كرده است . مقصود نظر به اينكه خداوند در آيهء قبل به تقوى و صلهء رحم امر كرده بود ، در اين آيه بخش ديگرى از تقوى را كه عبارت از مراعات حقوق يتيمان است مورد توجه قرار داده ، فرمود : وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ : مال يتيمان را به آنها دهيد . اين دستور براى كسانى است كه سرپرستى و وصايت يتيمان را بر عهده دارند . آنها موظفند كه مخارج اطفال يتيم را در دورهء خردسالى از ثروتشان تامين كنند و پس از آن كه بسن بلوغ رسيدند و براى حفظ مال داراى رشد فكرى شدند ، مالشان را به آنها تسليم كنند . بديهى است كه يتيم در حقيقت همان كودك خردسال و محتاج به سرپرستى است و اگر در اين آيه به غير كودك خردسال ، اطلاق شده است ، مجازى است ، زيرا پيامبر گرامى فرمود : پس از احتلام ، يتيمى نيست و اينكه پيامبر را پس از دوران كودكى هم چنان يتيم ابو طالب مىخواندند ، بملاحظهء اين بود كه وى تربيت شدهء ابو طالب بود . نظير اين استعمال ، اين آيهء شريفه است : فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ ساجِدِينَ ( سوره شعراء 26 ) يعنى كسانى كه قبلا ساحر بودند ، به سجده درآمدند . وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ : يعنى اموال يتيمان را كه خداوند بر شما حرام كرده است با اموال حلال خودتان عوض و بدل مىكنيد . برخى گفته‌اند : سرپرستان ايتام مال بد خود را با مال خوب آنها تبديل مىكردند و خداوند آنها را از اين كار منع كرد . ابو صالح و مجاهد گفته‌اند : منظور اين است كه خداوند رزق شما را از راه حلال